Tarih Bilimi Nedir 3

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin huzurı düzen, bu olaylarla ilgili bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut kişioğlu-dışı ayırtı gözetmeksizin, görev ve hengâm aralığının kestirildiği bir geçmiş hengâm dilimde, menşe-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, herhangi bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her meydanın evvelini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli güfte konusu başüstüneğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilişikli bütün bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları hane önüne hileınarak, muhtemel başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir henüz yaşanabilmesi gibi bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki ortak kontralığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, bilgi transfer kanalıyla bilgi edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının huzurı düzen çok henüz geniş bir mana içeriğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca giderek huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden başka bir şey bileğildir.[5]