Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 10

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen yaratma şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilişki eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakadar ve Türk’e özgü mealında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve makul bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle hatlan ve giderek anonimleabat bir nazım biçimidir. Koşukler temel flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki flaşörklere (üçlük veya ikilik de olur) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise yaratma dilinde “saz” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında tekrar edilen ikilik (ya da daha çok) dizelerdir.

Koşuknün makul bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da herhangi bir yaratma şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en kabartılı özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. Kısaca hece skorsı bakımından bir sınırlama gerçekleşemez.

Koşuklerin eke çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Koşukler bu şekilde yaratmaın esrarı olurlar ve yaratmaın her kesimine seslenme eden sanatkârlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir musiki türüdür. Koşukler çoğu posta, bir tabiat hadiseı ya da bir kahramanlık içinsında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, mevki adlarının, ayrıca mevzuların da değiştiği görüldüğü karınin, nerede doğduklarını saptamak sarpleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere bakılırsa usulsüz ve usullü koşukler olarak dü başkalık yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı karınine düzlük uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise çoklukla sahne havaları mevki alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da sınık sonuçsuz adı verilmektedir.

Türklerde konulenen konulara bakılırsa de sınıflama yaratıcı yazarlar vardır. Konularına bakılırsa koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Tabiat koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve bayrakaltı koşukleri
Seremoni koşukleri
İş koşukleri
Içinlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Desise koşukleri
Doğa ve hayvan koşukleri
Zeybek ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve kırıcıklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri